Familie en naastbetrokkenen

Verslag congres bondgenoten

Op 6 juni 2015 vond het eerste landelijke congres over familiebetrokkenheid in de ggz plaats: Bondgenoten – hoe familieleden en hulpverleners in de psychiatrie kunnen samenwerken. Familievertrouwenspersoon Joke van de Veer had een informatieve dag, maar vond niet bij elk onderdeel de link met de familie even duidelijk.

Delen is helen

De eerste spreker, Nanette Waterhout, deed verslag van haar eigen herstel van terugkerende depressie. Een krachtige binnenkomer, volgens Van de Veer. ‘Als cliënt gaf ze een paar heel praktische voorbeelden van de voordelen van familiebetrokkenheid. Maar ze kon ook uitstekend vertalen wat de familie nodig heeft in een herstelperiode. Er was echt sprake van een bondgenootschap.’

De presentaties van de V&VN en het ministerie van VWS waren informatief, maar gingen voorbij aan het familieperspectief. Dat werd enigszins gecompenseerd door twee vraaggesprekken met ‘familie van’. Van der Veer hoorde er als familievertrouwenspersoon weinig nieuws, maar voor de hulpverleners in de zaal was het goed om te horen waar familie zoal tegenaan loopt.

Ver van Daan brengt familieperspectief dichtbij

Het middagaanbod bestond uit acht workshops van anderhalf uur, waarvan de deelnemers er twee konden kiezen. Door de lengte van de workshops was er tijd om onderwerpen echt uit te diepen. Hoogtepunt was voor Van der Veer de workshop rond de documentaire Ver van Daan. In deze workshop werd de hoofdpersoon uit de documentaire geïnterviewd en waren er fragmenten uit de film te zien.

Ver van Daan toont de zoektocht van Roderick Schaepman naar zijn manisch-depressieve vader, die uit zijn leven verdween toen hij nog maar 9 jaar oud was. Hij wist niet waar zijn vader was en de familie sprak er niet over. Schaepman spoort zijn vader op en gaat in gesprek met zijn moeder en zijn broer. Uiteindelijk lukt het hem om het hele gezin aan tafel te krijgen en te reconstrueren wat er was gebeurd. ‘Een indrukwekkend verhaal, zegt Van der Veer. ‘Zo mooi om te zien hoe een familie verstrikt raakt in stilzwijgen. Ik raad iedereen aan om de documentaire alsnog te bekijken.’ Ver van Daan is nog te zien op npo.nl >

Leren van de verslavingszorg

De workshop ‘Kansen!’ ging over familiebeleid in de forensische psychiatrie. De manier waarop familie daar wordt betrokken, heeft raakvlakken met de systeemgesprekken in de verslavingszorg. Van der Veer zou willen dat ook de gewone psychiatrie beter naar de verslavingszorg zou kijken. ‘In gezinsgesprekken of familiegesprekken leren mensen elkaar begrijpen. Daarmee kun je veel problemen voorkomen bij thuiskomst van de cliënt. Jammer dat de workshop vooral werd bezocht door mensen uit de forensische psychiatrie en er maar weinig mensen uit de gewone psychiatrie tussen de deelnemers zaten. In de gewone psychiatrie ziet men het belang van familie nog niet zo scherp. Daar liggen dus nog veel kansen.’

Professionele bondgenoot

Een geslaagd congres, dat zeker voor herhaling vatbaar is. Van der Veer hoopt bij een volgend congres op een meer wetenschappelijke insteek. Familie aan het woord laten is en blijft belangrijk, maar dat hoeft niet altijd vanuit emotie. Het kan ook vanuit professionaliteit. Pas dan wordt familie een echte bondgenoot.