Nieuws, Uitgelicht

Media: ‘Wat mag ik van de psychiatrie verwachten?’

Het NPO discussieprogramma ‘De publieke Tribune’ ging zondag 7 april over de hulp aan verwarde mensen. Een panel  beantwoordt vragen uit het publiek. Het panel bestaat uit Damiaan Denys (filosoof en psychiater), (Wim van der Meeren (bestuursvoorzitter zorgverzekeraar CZ), Marijke van Putten (psychiater), en Paul Blokhuis (staatssecretaris). Er wordt veel aandacht geschonken aan de positie van naasten. Aan het eind (rond de 40e minuut) wijst Marijke van Putten expliciet op de familievertrouwenspersonen.

Bekijk de uitzending op NPO start

Algemeen, Nieuws, Sociaal domein

Oog voor familie/naasten bij integrale aanpak mensen met (potentieel) gevaarlijk gedrag

Om samenhangende zorg te organiseren voor cliënten die (potentieel) gevaarlijk gedrag vertonen als gevolg van een psychische stoornis en/of een verstandelijke beperking is een integrale keten nodig. Die vraagt om samenwerking en afstemming over (zorg)sectoren heen. Hiervoor is een ‘ketenveldnorm levensloopfunctie en beveiligde intensieve zorg ontwikkeld (zie: http://www.continuiteitvanzorg.nl).

Integrale aanpak

De betrokkenheid van familie en naasten is nadrukkelijk onderdeel van de integrale aanpak. De beschikbaarheid van vertrouwenspersonen maakt deel uit van de aan familie/naasten te bieden ondersteuning.
De veldnorm vraagt partijen samen te werken in alle domeinen van de zorg en op het sociale terrein. Het gaat om een persoonsgerichte aanpak die passende zorg in aansluiting op de strafrechtelijke periode faciliteert. Het is de wens de ketenveldnorm te verbreden naar hulpverlening aan mensen die primair een gevaar voor zichzelf zijn (en niet voor de samenleving). In vier pilotregio’s (Brabant, Limburg, Midden Nederland, Oost Nederland) wordt nu gewerkt aan de implementatie van de ketenveldnorm levensloopfunctie en beveiligde intensieve zorg.

Uitgangspunten

Volgens de LSFVP bevestigt de ketenveldnorm het belang van:
• Een triadische aanpak: overleg tussen cliënt, hulpverlener en familie/naasten
• Samenwerking over sectoren en domeinen heen
• Oog voor draagkracht en ondersteuning van het informele netwerk (familie/naasten)
• Nabijheid en bereikbaarheid van vertrouwenspersonen
De LSFVP ondersteunt waar nodig de landelijke en regionale uitwerking van deze integrale aanpak in de praktijk.

Nieuws, Sociaal domein

Gemeentelijke ondersteuning van ggz-mantelzorgers

Zorgen voor een naaste met psychische problemen is een van de meest belastende vormen van mantelzorg. De familie kan daarbij goed ondersteuning gebruiken. Movisie organiseerde daarom 31 januari een inspiratiebijeenkomst voor gemeentelijke beleidsmedewerkers en professionals binnen het gemeentelijk domein. Tijdens deze goed bezochte bijeenkomst werden zij geïnformeerd over initiatieven en werkwijzen waarmee zij mantelzorgers van mensen met psychische problemen kunnen ondersteunen.
De LSFVP verzorgde een bijdrage over het familievertrouwenswerk ggz en de beschikbaarheid daarvan voor familie/naasten als geen sprake is van een behandeling door een gespecialiseerde ggz-instelling.

Belangrijke rol familie/naasten

Familie en naasten spelen een cruciale rol rondom een persoon met psychiatrische problematiek en/of verslavingsproblemen. Zij zorgen vaak voor dit familielid – hun zoon, dochter, vader of moeder – met psychiatrische problemen. Of zij maken zich daar zorgen over en geven hierover signalen af aan hupverleners, al dan niet na een crisis of incident. Maar zij hebben zelf ook een ondersteuningsbehoefte. Gelukkig is daar steeds meer oog voor, ook binnen het gemeentelijk domein. Maar wel zijn veel hulpverleners en instanties meestal alleen gericht op de patiënt of persoon met verward gedrag en niet of minder de familie/naasten. Of familie/naasten lopen er tegen aan dat met een beroep op privacy zij niet betrokken worden. Dan wel kloppen familie/naasten tevergeefs overal aan met het signaal dat zaken uit de hand gaan lopen. Maar omdat dat nog niet is gebeurd kunnen hulpverleners/instanties weinig ondernemen, zeker als het familielid zelf (de patiënt) dat niet wil. En verder is er niet altijd kennis van de ggz en de betrokkenheid van familie aanwezig binnen het gemeentelijk domein, wat mede leidt tot een zekere handelingsverlegenheid.

Familievertrouwenswerk ggz ook in het sociaal domein

Met de veranderingen in de zorg en het sociaal domein spelen de zorg en ondersteuning zich steeds meer af buiten de gespecialiseerde ggz-instellingen. Hierbij zijn heel verschillende instanties en hulpverleners betrokken en vraagt veel afstemming en samenwerking tussen alle betrokkenen. Overgangen tussen domeinen en van algemene (ggz-)-voorzieningen naar gespecialiseerde ggz-organisaties en vice versa komen steeds vaker voor. Ook rond thema’s als de Regionale Aanpak mensen met Verward gedrag komt steeds meer oog voor de betrokkenheid van familie/naasten en de rol die de familievertrouwenspersoon daarbij kan hebben.

Wvggz

Verder treedt van 1 januari 2020 de Wet verplichte ggz in werking. De wet geeft familie en andere directbetrokkenen een expliciete betrokkenheid bij de beslissing over verplichte zorg. De wet regelt dat familievertrouwenspersonen advies en bijstand geven aan familie/naasten.
Familie/naasten zijn gebaat bij continuïteit in de ondersteuning in de gehele keten van zorg en op alle domeinen. Ook als het om familievertrouwenswerk gaat. In de periode 2016-2018 is hiermee ervaring opgedaan in een aantal proefregio’s. Vanaf 2019 wordt het familievertrouwenswerk ggz landelijk in alle regio’s geïmplementeerd. Hiermee komen voor alle hulpvragers regionaal werkende fvp’en beschikbaar met gemeenschappelijke faciliteiten – zoals een landelijke hulplijn – vanuit een landelijk bureau.

Tijdens de Movisie-bijeenkomst is aangegeven dat de LSFVP graag samen met gemeenten en lokaal werkende mantelzorgondersteuners en hulpverleners nagaat hoe het familievertrouwenswerk op het sociaal domein aan kan sluiten en er samengewerkt kan worden.

Nieuws

Bert Stavenuiter: Wvggz zorgt ook voor onrust

“Mooi, zou je denken, die nieuwe Wet verplichte ggz (Wvggz). Eindelijk krijgen familieleden en naasten meer stem wanneer een familielid in een psychische crisis verkeert en gevaarlijk is voor zichzelf of de omgeving. Maar het zorgt ook voor onrust.”

Sannaz Photography – www.sannaz.nl

Dat zegt Bert Stavenuiter, directeur van MIND Ypsilon, de vereniging van familieleden en naasten van personen met psychosegevoeligheid. Voor familie en naasten is onduidelijk wat ‘dwang in de thuissituatie’ betekent voor hun relatie met hun familielid. Het is van belang dat alle betrokkenen bij de verplichte zorg nadenken over de positie van de familie.

Samenwerking tussen cliënten/familie-organisaties en de familievertrouwenspersoon heeft een echte meerwaarde. Familie vraagt zich af wat verplichte zorg thuis betekent. “Ben ik dan de oppasser? Word ik in een rol gestopt waar ik niet om gevraagd heb?” Dat antwoordt Bert Stavenuiter op de vraag of hij valkuilen ziet bij de invoering van de nieuwe wet in 2020.

Verhouding met familielid

De Wvggz moet ervoor gaan zorgen dat mensen die verplichte zorg nodig hebben dat ook in de eigen woonsituatie kunnen krijgen. Onduidelijk is hoe dat eruit moet gaan zien. Welke criteria komen er voor het wel of niet mogen toepassen van dwang in de thuissituatie? Zijn dat de medicijnen die thuis worden gegeven? Vergeet niet, het is verplichte zorg, patiënten willen die medicatie waarschijnlijk helemaal niet. Wat doet dat met de verhouding tussen bijvoorbeeld een ouder en kind? Jij bent degene die de deur open doet voor de persoon die de medicatie komt toedienen. Het is dan helpend wanneer je als patiënt, hulpverlener en familie samen optrekt, ook als het moeilijk wordt. Dat mag je niet alleen aan de familie of naasten overlaten.

Melden of niet?

Wat gebeurt er als de familie zélf een melding doet dat er verplichte zorg moet komen omdat ze het niet langer trekt en zich grote zorgen maakt? Een verplichte opname kan nu voor familie en naasten voor een broodnodige adempauze zorgen. Maar je bent iemand nabij, dus als iemand opgenomen is voelt dat ook niet goed. Dat is het dubbele eraan. En een melding kan je worden nagedragen door je familielid. De Wvggz gaat uit van samen afspraken maken. Maar op basis waarvan worden beslissingen genomen? Hoe gaat dat straks werken?

Wie brengt familie in positie?

Nog zo’n puntje waarvan ik me afvraag hoe het in de praktijk gaat werken. De familie en naasten moeten worden betrokken bij het onderzoek of de patiënt gedwongen zorg nodig heeft. De familie heeft daar een belangrijke rol. Maar weten ze wel hoe dat werkt, wie gaat ze dat vertellen? Wie brengt die familie in positie, hoe gaat dat dan straks?
Nu is het zo dat wanneer de patiënt in behandeling is binnen de instelling, de familie voor ondersteuning verwezen wordt naar de familievertrouwenspersoon (fvp). In de nieuwe wet zal dat ook zo zijn als ambulante dwang nodig is. Maar in het traject daarvoor, als iemand nog niet in behandeling is.

Hoe versterk je de familie dan?

Waar haal je als naasten de kennis vandaan? Wij hebben daarvoor inmiddels wel een zogenaamde toolkit ontworpen, die naasten kan helpen om ondersteuning te durven vragen. (link naar www.ypsilon.org/crisis)

Laat iedereen nadenken over positie van de familie

Met de nieuwe wet moet iedere gemeente de mogelijkheid bieden aan burgers om een melding te doen over iemand waarvan men vindt dat die persoon zorg nodig heeft. Het zou goed zijn dat de mensen bij die meldpunten direct nadenken over de positie van de familie. Dat familie meteen wordt gewezen op hun rechten. De situatie is ook een gezamenlijk probleem. Van iedereen die in dit traject betrokken is, van de burgemeester die het onderzoek moet starten, dokters, POH-ers, agenten. We moeten het samen doen.

Samenwerking van belang

Vanuit MIND Ypsilon proberen we de naasten alvast te vertellen wat er gaat veranderen in de wetgeving. Dat doen we via de diverse cliënten- en patiëntenverenigingen die bij MIND aangesloten zijn. Maar niet alle naasten kun je op die manier bereiken. Daarom is een samenwerking met het Ministerie van VWS zeer belangrijk.

Familievertrouwenspersoon

Ook samenwerking met de familievertrouwenspersoon (fvp) heeft een meerwaarde. We komen allebei op voor dezelfde groep, ieder vanuit een ander vertrekpunt. Wij hebben als MIND Ypsilon al 35 jaar ervaring in het lobbyen, lobby dus vooral met ons mee. De fvp is sterk in de ondersteuning van naasten en heeft kennis van de wet- en regelgeving. Daar kunnen wij weer iets aan hebben.
Wij doen allebei andere dingen goed. We kunnen profiteren van die verschillen en zo elkaar versterken. Iedereen moet uiteindelijk snappen dat je de familie niet laat bungelen.”

Algemeen, Familie en naastbetrokkenen, Nieuws, Sociaal domein, Uitgelicht

Adviesraden geven positie aan familie/naasten in de ggz

Bij de meeste personen met een (mogelijk) ernstig psychiatrisch aandoening zijn familie/naasten betrokken. Zij signaleren van dichtbij problemen en zorgen voor de patiënt. Ze voelen zich daarin nog niet altijd gezien, gehoord en gesteund door gemeenten. Met de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de aanpak van mensen met verward gedrag en de komst van de Wet verplichte ggz, neemt het belang daarvan toe. Adviesraden Sociaal Domein kunnen een belangrijke rol vervullen bij het positie geven van familie/naasten: binnen het gemeentelijk beleid én binnen de adviesraden zelf.

Lees hier het volledige bericht

Algemeen, Familie en naastbetrokkenen, Nieuws, Professionals in de ggz, Sociaal domein, Uitgelicht

Meer expertise in wijkteams én meer aandacht voor mantelzorgers.

Knelpunten in de zorg worden veruit het meest ervaren bij mensen met psychiatrische problemen, maar bijvoorbeeld ook bij mensen die zorg mijden en mensen met verslavingsproblemen, gedragsproblemen, of een combinatie van allerlei problemen.

NIVEL onderzoek wijst uit[1]: Knelpunten in de zorg worden veruit het meest ervaren bij mensen met psychiatrische problemen, maar bijvoorbeeld ook bij mensen die zorg mijden en mensen met verslavingsproblemen, gedragsproblemen, of een combinatie van allerlei problemen. Het is lastig deze mensen tijdig in beeld te krijgen, zodat al in een vroeg stadium hulp geboden kan worden. De zorgverleners signaleren daarnaast knelpunten in het zorgaanbod en de mogelijkheden om mensen door te verwijzen naar de juiste zorg.

Familievertrouwenspersonen van de LSFVP hebben inmiddels twee jaar ervaring bij de ondersteuning van mantelzorgers in het sociaal Domein. Vanuit deze ervaring onderschrijven familievertrouwenspersonen de bevindingen van het NIVEL. De LSFVP heeft daar belangrijke conclusies aan toe te voegen:

Ontbreken van expertise in wijkteams:
Familievertrouwenspersonen spraken in de afgelopen twee jaar veelvuldig met familieleden die zien dat de kwaliteit van zorg voor of de veiligheid van hun familielid niet gewaarborgd is. Mantelzorgers voelen zich enerzijds overvraagd of zijn onmachtig over het welzijn van hun zieke familielid. Het lukt vertrouwenspersonen vaak wel om zorg op gang te brengen maar constateren dat het ontbreekt aan én expertise maar vooral aan regie rond de zorg voor een psychiatrisch patiënt. Er wordt te weinig afgestemd, de continuïteit in het zorgplan ontbreek en mist een regisseur. De vertrouwenspersoon kan deze regierol niet op zich nemen, maar is wel in staat de familie te helpen bij aanspreken van professionals binnen de ggz om zo zorg voor naasten of contact met het de hulpverleners te verbeteren.

Meer betrekken van familie en naasten:
Mantelzorgers van psychiatrische cliënten raken vaak overbelast als er te weinig zorg is of wanneer een ziek familielid zorg weigert. In wijkteams zou aandacht voor de naasten kunnen leiden tot minder wanhoop en overbelasting als zorgverleners vaker actief proberen de familie te betrekken bij de zorg. Het wijkteam lijkt dergelijke expertise vaak te missen. Wij pleiten voor meer ggz-expertise en doorzettingsmogelijkheden in wijkteams evenals aandacht voor de mantelzorgers. Deze aandacht betaalt zich zeker uit.

Over de Landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen:
Familievertrouwenspersonen van de LSFVP hebben een achtergrond als professional in de GGZ zorg en ondersteunen familieleden die moeite hebben met de zorg voor psychiatrische patiënten, zich niet gehoord voelen of ervaren dat hun familielid met psychiatrische of verslavingsproblemen onvoldoende of onjuiste zorg krijgt. De familievertrouwenspersonen zijn verspreid over Nederland werkzaam en rechtstreeks bereikbaar via de telefoonnummers op onze website.

[1] NIVEL: Meer deskundigheid nodig voor complexe psychische problemen in de wijk