Conferentie LSFVP: cliënt gebaat bij heldere rollen in triade

Is de familievertrouwenspersoon een intermediair, een counselor of een belangenbehartiger? Wat verwachten familieorganisaties, behandelaren en patiëntenvertrouwenspersonen van de familievertrouwenspersoon? En hoe kan de familievertrouwenspersoon het beste opkomen voor familie en naastbetrokkenen? Deze vragen kwamen op 24 en 25 september 2015 aan bod in de conferentie van de Landelijke Stichting Familievertrouwenspersonen (LSFVP).

Cees GrimbergenConferentie LSFVP 2015 3
Conferentie LSFVP 2015 1Conferentie LSFVP 2015 2

Familievertrouwenspersonen in de geestelijke gezondheidszorg ondersteunen familieleden en naasten van ggz-cliënten. “De triade”, de driehoek cliënt – behandelaar – familie, speelt een centrale rol in het vertrouwenswerk. Het ligt dan ook voor de hand dat triadegericht werken een prominente plaats krijgt in de methodiek en werkwijze van de familievertrouwenspersoon. Onder de inspirerende leiding van Cees Grimbergen spraken de medewerkers van de LSFVP en een aantal genodigden over de wenselijkheid daarvan.

Voorafgaand aan de conferentie sprak Cees Grimbergen met drie van de sprekers over hun visie op de rol en de positie van de familievertrouwenspersoon:

‘Geef familie meer stem in de behandeling.’
Bekijk het interview met Roxanne Vernimmen, bestuursvoorzitter Altrecht >

‘Familie en hulpverlening dichter bij elkaar brengen.’
Bekijk het interview met Bert Stavenuiter, directeur Ypsilon >

‘De rol van familie in de ggz wordt steeds groter en complexer.’
Bekijk het interview met Nannie Flim, directeur/bestuurder Stichting PVP >

‘Het mag best schuren’

Er was in de conferentie ruim tijd ingeruimd voor de stem van belanghebbenden. Bert Stavenuiter van familieorganisatie Ypsilon ziet de familievertrouwenspersoon als de vooruitgeschoven post van de familie. De familievertrouwenspersoon kent de organisatie en de familie en bouwt zo een brug tussen beide partijen. Dat vraagt volgens Stavenuiter ook om stellingname. Hij vindt het niet erg als het af en toe ‘schuurt’, want dat maakt de hulpverlening alleen maar beter.

Ook Roxanne Vernimmen, bestuursvoorzitter van ggz-instelling Altrecht, meent dat een organisatie leert van kritische vragen. Ze verwacht van de familievertrouwenspersoon dat die zich actief bemoeit met het familiebeleid van de instelling. De familie heeft veel waardevolle kennis over de cliënt, maar wordt nog lang niet altijd gehoord. De familievertrouwenspersoon stelt zich wat haar betreft partijdig op; alleen zo kan hij de familie effectief een stem geven in de behandeling.

Cliënt gebaat bij heldere rollen

Nannie Flim van de Stichting PVP vergelijkt de familievertrouwenspersoon met de patiëntenvertrouwenspersoon, die zich vanwege zijn juridische functie puur partijdig opstelt. Ze ziet voor de familievertrouwenspersoon meer bewegingsruimte, mits de rollen niet vervagen: ‘De patiëntenvertrouwenspersoon benadrukt het belang van de cliënt, de familievertrouwenspersoon benadrukt het belang van de familie en de behandelaar neemt die geluiden mee in zijn afweging wat voor de cliënt de beste behandeling is. Als we alle drie onze rol in de triade goed vervullen, wordt de cliënt daar uiteindelijk beter van – ik denk dat dat wel eens het geheim van triadegericht werken zou kunnen zijn.’

Het belang van een luisterend oor

’s Middags waren de familievertrouwenspersonen zelf aan het woord en werd gesproken over de triade, (multi)partijdigheid en de dilemma’s die daaruit voortvloeien. Dat de familievertrouwenspersoon er is voor de familie, wil niet zeggen dat hij blind doet wat de familie wil. Familieverhalen zijn eenzijdig en gaan soms over iets anders dan op het eerste gezicht lijkt. Daarom laat de familievertrouwenspersoon de familie eerst haar verhaal vertellen. Deze ‘counseling’ heeft een functie. Familieleden en naasten hebben vaak al een heel traject achter de rug met de cliënt. Ze zijn boos en moe, en niet meer in staat om de kluwen van verdriet en frustratie te ontwarren. Door goed naar hun verhaal te luisteren, helpt de familievertrouwenspersoon de vraag te verhelderen: dit gedeelte is rouw en dit is het aandeel van de instelling in het probleem.

De praktijk is weerbarstig

De LSFVP groeide sinds haar oprichting in 2010 uit tot een professionele organisatie voor vertrouwenswerk met een landelijke dekking. De meeste ggz-instellingen maken gebruik van de diensten van de familievertrouwenspersoon. Maar familie vanzelfsprekend betrekken van de behandeling, zover is het nog niet. In de behandelkamers zitten concepten als privacy en autonomie van de cliënt het familiebeleid in de weg. Veel hulpverleners en behandelaars zijn bovendien onvoldoende geschoold in het omgaan met familie en naasten. Ze kunnen zich daardoor overvraagd voelen door de familievertrouwenspersoon.

Rob Jongejans, directeur van de LSFVP, erkent dat de positie van de familievertrouwenspersoon in de triade complex is. Het laatste woord is er ook nog niet over gezegd; de conferentie was het startschot voor een interne discussie en een dialoog met het veld. ‘Ik stel voor om elkaars rol als partners in de triade volledig te erkennen en het gunstige effect van de stem van de familie en de bijdrage van de familievertrouwenspersoon op het behandelresultaat van de cliënt, voor zich te laten spreken.’

 

Terug